39 ವರ್ಷಗಳ ಬಳಿಕ ನಿರ್ದೋಷಿ ಘೋಷಣೆ

ಕೇವಲ ₹100 ಲಂಚದ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪು

ರಾಯಪುರ: ನ್ಯಾಯ ವಿಳಂಬವಾಗಬಹುದು, ಆದರೆ ನಿರಾಕರಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸುವ ತೀರ್ಪನ್ನು ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ನೀಡಿದೆ. ಸುಮಾರು 39 ವರ್ಷಗಳ ಹೋರಾಟದ ನಂತರ, ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯ ಸಾರಿಗೆ ನಿಗಮದ ಮಾಜಿ ಬಿಲ್ಲಿಂಗ್ ಸಹಾಯಕ ಜಗೇಶ್ವರ್ ಪ್ರಸಾದ್ ಅವಸ್ಥಿ, ಕೇವಲ ₹100 ಲಂಚದ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿರ್ದೋಷಿ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

2004ರ ಶಿಕ್ಷೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ರದ್ದುಗೊಂಡಿತು

2004ರಲ್ಲಿ ಕೆಳದರ್ಜೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಅವಸ್ಥಿ ಅವರಿಗೆ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸಿತ್ತು. ಆದರೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಬಿಭು ದತ್ತ ಗುರು ಅವರು, ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಸಾಕ್ಷಿಗಳ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಆ ತೀರ್ಪನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದರು.

1986ರ ಘಟನೆ – ಬಲೆ ವಿಫಲ

ಪ್ರಕರಣದ ಮೂಲ 1986ರಲ್ಲಿ. ಅಶೋಕ್ ಕುಮಾರ್ ವರ್ಮ ಅವರ ಬಾಕಿ ನಿವಾರಣೆಗೆ ಅವಸ್ಥಿ ₹100 ಲಂಚ ಕೇಳಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ದೂರಿನ ಮೇರೆಗೆ ಲೋಕಾಯುಕ್ತರು ಬಲೆ ಬೀಸಿದರು. ಫಿನಾಲ್ಫ್‌ಥಲೀನ್ ಲೇಪಿತ ನೋಟುಗಳು ಅವಸ್ಥಿ ಅವರ ಬಳಿ ಪತ್ತೆಯಾದರೂ, ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಹಲವು ಗಂಭೀರ ಕೊರತೆಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿತು:

• ಲಂಚ ಬೇಡಿಕೆ ದೃಢಪಡಿಸಲು ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಾಕ್ಷಿಯೇ ಇರಲಿಲ್ಲ

• ನೆರಳು ಸಾಕ್ಷಿ “ನಾನು ಮಾತುಕತೆ ಕೇಳಲಿಲ್ಲ, ಸ್ವೀಕಾರವೂ ನೋಡಲಿಲ್ಲ” ಎಂದನು

• ಸರ್ಕಾರಿ ಸಾಕ್ಷಿಗಳು 20-25 ಗಜಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದರು

• ಜಪ್ತಿ ಮಾಡಿದ ಹಣ ₹100 ನೋಟಾ ಅಥವಾ ಎರಡು ₹50 ನೋಟುಗಳಾ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ

ಅಧಿಕಾರವಿಲ್ಲದೆ ಲಂಚ ಬೇಡಿಕೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ

ಅವಸ್ಥಿ ಅವರು, “ಘಟನೆ ನಡೆದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಬಿಲ್ ಪಾಸ್ ಮಾಡುವ ಅಧಿಕಾರವೇ ಇರಲಿಲ್ಲ; ಅದು ಒಂದು ತಿಂಗಳ ನಂತರ ಮಾತ್ರ ಬಂದಿದೆ” ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು. ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಈ ವಾದವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿ, “ಮಾತ್ರ ನೋಟು ಪತ್ತೆಯಾದುದರಿಂದ ಲಂಚ ಬೇಡಿಕೆ ಸಾಬೀತಾಗುವುದಿಲ್ಲ” ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು.

ನಾಲ್ಕು ದಶಕಗಳ ಬಳಿಕ ನ್ಯಾಯ

ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಅನೇಕ ತೀರ್ಪುಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ ಹೈಕೋರ್ಟ್, ಈ ಬಲೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಫಲವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ಹೀಗಾಗಿ, ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ದಶಕಗಳ ನಂತರ ಜಗೇಶ್ವರ್ ಪ್ರಸಾದ್ ಅವಸ್ಥಿ ಎಲ್ಲಾ ಆರೋಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತರಾದರು.

ಈ ಪ್ರಕರಣವು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ದೌರ್ಬಲ್ಯವನ್ನೂ, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ನ್ಯಾಯ ಸಾಧನೆಯ ಸ್ಥೈರ್ಯವನ್ನೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.